Przejdź do treści

Poradniki

Teza dowodowa w sporze informatycznym: jak ją sformułować

Granica między wiedzą specjalną a oceną prawną, trzy elementy wykonalnej tezy, jak nazwać żądany materiał i co zrobić, gdy biegły zgłasza jego brak.

Dlaczego teza decyduje o wszystkim

Biegły odpowiada na pytanie tezy, a nie na to, co strony uważają za istotę sporu. Nie może wyjść poza tezę, nawet gdy widzi, że odpowiedź na inne pytanie byłaby bardziej użyteczna. Może to najwyżej zasygnalizować.

Zła teza daje opinię poprawną i bezużyteczną jednocześnie. Poprawienie tezy po wydaniu opinii kosztuje kolejną opinię i kolejne miesiące, dlatego moment jej formułowania jest najtańszym momentem w całej sprawie.

Granica: wiedza specjalna a ocena prawna

Biegły ustala fakty wymagające wiadomości specjalnych. Sąd ocenia, co z tych faktów wynika prawnie.

Pytanie, które przekracza tę granicę, wraca bez odpowiedzi albo z odpowiedzią, którą druga strona skutecznie podważy. Biegły odpowiadający na pytanie prawne daje stronie przeciwnej zarzut przekroczenia roli, a to osłabia całą opinię, także jej poprawne części.

Czego biegły informatyk nie rozstrzygnie

  • Czy strona ponosi odpowiedzialność za skutek.
  • Czy umowa została wykonana należycie w rozumieniu prawnym.
  • Czy działanie było zawinione albo celowe.
  • Kto fizycznie siedział przy komputerze, jeżeli materiał pokazuje tylko konto.
  • Jaka była intencja autora zapisu.

System zapisuje działanie konta, nie człowieka. Przypisanie działania konkretnej osobie wymaga innego materiału, a bez niego biegły napisze najwyżej, że działanie wykonano z użyciem danego konta.

O co pytać, żeby dostać odpowiedź

Zamiast Zapytaj
czy usługa była wykonywana prawidłowo jakie działania wykonano na koncie w okresie od … do …
czy pozwany zaniedbał obowiązki czy wykonane działania odpowiadają zakresowi z § … umowy
kto usunął dane z jakiego konta wykonano usunięcie i kiedy
czy dane są wiarygodne czy dane w systemie A i B są spójne, a jeśli nie, na czym polega rozbieżność

Pytania z lewej kolumny wracają bez odpowiedzi. Pytania z prawej dają ustalenie, które sąd może wykorzystać. Rozbieżność między dwoma systemami bywa przy tym mocniejszym ustaleniem niż odpowiedź na pytanie postawione wprost.

Jak nazwać materiał, którego żądasz

Żądanie „dokumentacji kampanii” druga strona może wykonać, składając cokolwiek, i formalnie będzie to zgodne z wnioskiem.

Zamiast Napisz
dokumentacja kampanii historia zmian konta reklamowego za okres od … do …, pełny eksport, bez filtrów
korespondencja stron wiadomości w postaci pierwotnej, z nagłówkami technicznymi
dane sprzedażowe eksport zamówień z systemu …, wszystkie kolumny, okres od … do …
dowód wykonania prac historia zmian w repozytorium albo dziennik wdrożeń za okres od … do …

Nazwa konkretna odbiera możliwość wykręcenia się i pokazuje sądowi, że strona wie, czego chce.

Trzy elementy wykonalnej tezy

  1. Zakres czasowy - od kiedy do kiedy, z datami dziennymi.
  2. System źródłowy - z czego biegły ma czerpać dane i kto ma do niego dostęp.
  3. Lista materiału - numery kart akt, na których biegły ma pracować.

Bez któregokolwiek z tych trzech elementów teza jest niewykonalna, choćby brzmiała konkretnie. Projekt tezy warto złożyć razem z wnioskiem dowodowym, zamiast zostawiać jej sformułowanie sądowi.

Zakres czasowy: pułapka, która kosztuje najwięcej

Dane w systemach zewnętrznych mają ograniczony czas przechowywania. Po jego upływie materiał nie istnieje u nikogo: ani u strony, ani u dostawcy. Przykład kategorii: historia zmian konta Google Ads jest dostępna 2 lata wstecz.

Okres przechowywania trzeba sprawdzić u dostawcy, nie oszacować. W sprawach o zdarzenia cyfrowe czas działa przeciwko materiałowi od pierwszego dnia.

Oś czasu bywa ustaleniem sama w sobie

Warto zestawić trzy daty: zdarzenia, wniesienia pozwu i powołania biegłego. Jeżeli materiał był dostępny przy pozwie, a zniknął przed powołaniem biegłego, to fakt o znaczeniu procesowym: utrata materiału nie wynika z bierności strony, tylko z upływu czasu postępowania.

System źródłowy: kto naprawdę ma dostęp

Trzy pytania przed wpisaniem systemu do tezy:

  1. Kto jest właścicielem konta - strona sporu czy podmiot trzeci?
  2. Czy dostęp nadal istnieje - po zakończeniu współpracy bywa odebrany.
  3. Co wystarczy - pełny dostęp czy eksport wykonany przez właściciela?

W sporach między agencją a klientem po rozstaniu jedna strona zwykle traci dostęp do kont, a druga ma go nadal i decyduje, co złoży.

Wzorzec oceny bierz z umowy

Pytanie „czy usługa została wykonana prawidłowo” wymaga miary. Miarą jest treść umowy: zakres, terminy, uzgodnione produkty. Odwołanie do ogólnej praktyki rynkowej otwiera spór o to, czyja praktyka jest właściwa.

Dlatego w tezie warto wskazać punkt umowy, wobec którego biegły ma oceniać. Jeżeli umowa milczy, trzeba to powiedzieć wprost, bo pytanie o prawidłowość jest wtedy pytaniem bez miary.

Dwie tezy do porównania

Przypadek skonstruowany na potrzeby tekstu.

Teza A

Czy pozwany nienależycie wykonał umowę o prowadzenie kampanii reklamowych i czy spowodowało to szkodę powoda?

Teza B

Jakie działania wykonano na koncie reklamowym powoda w okresie od 1.03.2024 do 31.08.2024, na podstawie historii zmian tego konta (k. 120-160), i czy odpowiadają one zakresowi z § 3 umowy z 4.01.2024 (k. 12)?

Teza A nie jest zbyt ogólna. Jest nierozstrzygalna:

  • „nienależycie” to ocena prawna, nie ustalenie techniczne,
  • „szkoda” to pojęcie prawne; biegły policzy najwyżej wielkości, z których sąd ją wyprowadzi,
  • brak okresu: biegły nie wie, co badać,
  • brak źródła i kart materiału: biegły nie wie, na czym pracować.

Tezę zbyt ogólną da się doprecyzować. Tezę nierozstrzygalną trzeba napisać od nowa, bo pyta o rzecz spoza kompetencji biegłego.

Teza B nie przesądza wyniku. Zamyka natomiast spór o to, czego opinia dotyczy, więc jest korzystna dla obu stron.

Pytanie o „procent wykonania”

To pytanie pada w prawie każdej sprawie o wdrożenie i bywa niepoliczalne. Dwie miary dają dwa różne wyniki:

  • udział liczby wykonanych pozycji,
  • udział wartości wykonanych pozycji.

Bez wag pozycji z umowy pierwsza miara nie mówi nic o wykonaniu. Jeżeli stronie zależy na liczbie, musi dostarczyć podstawę do jej policzenia, czyli wycenę pozycji. Bez niej biegły, który poda procent, wybiera miarę za sąd.

Zanim wniesiesz o zobowiązanie drugiej strony

Sprawdź, czy materiału naprawdę nie ma w aktach. Bywa złożony przy zupełnie innym piśmie i w innym celu: jako załącznik do rozliczenia, w treści zeznań, wewnątrz cudzego zestawienia. Wniosek o materiał, który w aktach jest, kosztuje miesiące i osłabia wiarygodność kolejnych wniosków.

Materiał graficzny, czyli zrzuty ekranu i skany, trzeba obejrzeć. Wyszukiwarka w pliku PDF zwykle nie czyta tekstu na obrazach.

Biegły zgłasza brak materiału. Co to znaczy

  • Biegły wnosi o uzupełnienie - sprawa czeka, ale materiał przyjdzie. Warto dopilnować, żeby żądanie było nazwane konkretnie.
  • Opinia z zastrzeżeniem o brakach - wnioski są węższe, niż wyglądają. Sprawdź, czy zastrzeżenie przenosi się na wnioski końcowe.
  • Opinia nazywa, czego nie dało się ustalić - to wariant zwykły i nie jest porażką. Daje gotową podstawę do wniosku o zobowiązanie.

Biegły nie zatrzyma sprawy za stronę. Jeżeli brak jest przesądzający dla jej tezy, wniosek musi złożyć pełnomocnik i wykazać, dlaczego bez tego materiału teza nie da się rozstrzygnąć.

Przypadek: spór o prowadzenie kampanii

Przypadek skonstruowany na potrzeby tekstu.

Zleceniodawca twierdzi, że przez pół roku nikt nie pracował na jego koncie reklamowym. Wykonawca twierdzi, że pracował regularnie. Do akt trafiły zestawienie wydatków w arkuszu (od zleceniodawcy) i dziewięć zrzutów ekranu panelu (od wykonawcy).

  • Arkusz jest twierdzeniem strony. Pokazuje wydatek, nie pokazuje pracy.
  • Zrzuty to obraz dziewięciu chwil. Nie pokazują, co działo się między nimi.
  • Materiał rozstrzygający to historia zmian konta: kto, kiedy i co zmienił.

Obie strony złożyły materiał o wydatku, a spór dotyczy pracy. Właściwy wniosek: o zobowiązanie posiadacza dostępu do złożenia pełnego eksportu historii zmian za sporny okres, i to wcześnie, zanim minie okres jej przechowywania.

Poradnik jest materiałem metodycznym. Nie zawiera danych z akt spraw, a opisane przypadki są skonstruowane. Pozostałe poradniki: Poradniki dla pełnomocników.

Masz sprawę wymagającą opinii technicznej?

Napisz w kilku zdaniach, czego dotyczy sprawa. Odezwę się z propozycją zakresu i wstępną informacją o możliwym terminie.